Docker Compose cho app web kèm database: ví dụ từng bước cho người mới
G
GnurtLập trình viên full-stack
11 phút đọc
Trong bài này
Ở bài trước, bạn đã viết Dockerfile cho một app web nhỏ, build thành Image và chạy thử một Container. Bài này dùng chính app và Dockerfile đó để chạy app cùng MySQL bằng Docker Compose, chỉ với một lệnh (docker compose up). Bạn cần có sẵn Docker; nếu chưa cài, hãy làm theo hướng dẫn của Docker trước. Thư mục my-app của bạn đã có file của app và Dockerfile từ bài trước. Bài này chỉ thêm ba file: docker-compose.yml, .env và .gitignore:
Trong cây thư mục trên, package.json và server.js là code của app. Dockerfile là công thức build Image, .dockerignore giữ file thừa ngoài Image, còn .gitignore giữ .env ngoài Git. Cách tạo từng file của app có trong bài viết Dockerfile. Bài này chỉ thêm file Compose, file .env và file .gitignore.
Docker Compose là gì?
Chạy một Container bằng docker run thì ổn, nhưng app thật thường cần thêm database. Gõ từng lệnh dài cho từng Container vừa mệt vừa dễ nhầm. Docker Compose giải quyết việc này bằng một file YAML mô tả tất cả các Container cùng lúc. YAML là định dạng văn bản mà thụt lề thể hiện cấu trúc.
Trong file đó, mỗi khối cấu hình được gọi là một service, ví dụ service web và service db dưới đây. Khi chạy, Compose tạo một Container từ mỗi service. Với từng service, bạn ghi rõ dùng Image nào, mở cổng nào, gắn Volume nào. Sau đó, một lệnh duy nhất (docker compose up) khởi động toàn bộ hệ thống. Compose dùng lại Dockerfile và Image của bạn chứ không thay thế chúng. Các lệnh trong bài dùng dạng docker compose (có khoảng trắng), là dạng hiện tại của Docker Compose.
Một file Compose điều khiển cả web và database.
Viết docker-compose.yml cho web + database
Tạo file docker-compose.yml trong thư mục dự án với nội dung dưới đây. File mô tả hai service: web là app của bạn, còn db là cơ sở dữ liệu MySQL.
web build Image từ Dockerfile ở thư mục hiện tại, dấu . trong build: . nghĩa là thư mục hiện tại. Dòng "3000:3000" ánh xạ cổng 3000 của máy vào cổng 3000 của Container, nên bạn mở localhost:3000 là tới app.
environment của web truyền thông tin kết nối database cho app. Hãy để ý dòng DB_HOST: db: trong Compose, tên service cũng chính là tên máy (hostname). Compose tự đặt các service vào chung một Network, nên app chỉ cần gọi db là tìm thấy MySQL. Từ trong Container của app, localhost trỏ về chính Container đó. Vì vậy app không thể dùng localhost để tới MySQL; localhost:3000 chỉ dùng khi bạn mở trình duyệt trên máy của mình. DB_USER: root là tài khoản app dùng để đăng nhập MySQL. DB_NAME: appdb là tên database app cần dùng, và phải trùng với tên database mà db tạo ra bên dưới.
depends_on yêu cầu Compose khởi động db trước web. Nó chỉ quyết định thứ tự khởi động, chứ không chờ MySQL sẵn sàng nhận kết nối. Vì vậy, lần chạy đầu app có thể báo lỗi kết nối. Khi đó bạn đợi MySQL khởi động xong rồi tải lại trang (xem mục lỗi bên dưới).
Service db và Volume
db dùng luôn Image MySQL 8.0 trên Docker Hub. Compose sẽ tải về nếu máy bạn chưa có, nên bạn không cần viết Dockerfile cho database.
MYSQL_ROOT_PASSWORD đặt mật khẩu cho tài khoản root, còn MYSQL_DATABASE tạo sẵn database tên appdb. Hai biến này chỉ có tác dụng trong lần đầu MySQL khởi tạo dữ liệu, khi Volume còn trống. Nếu Volume đã có dữ liệu, đổi mật khẩu hay tên database trong file .env cũng không thay đổi dữ liệu hiện có.
volumes trong db gắn Volume db-data vào thư mục /var/lib/mysql, nơi MySQL lưu dữ liệu. Nhờ vậy, dữ liệu vẫn còn khi Container bị dừng hay bị xóa, trừ khi bạn xóa luôn Volume bằng down -v (xem bên dưới).
volumes ở cuối file khai báo Volume db-data để Compose tạo và quản lý.
Một lưu ý về DB_USER: root: bài này dùng tài khoản root cho gọn. Ví dụ chỉ chạy trên máy của bạn. Với app thật, hãy tạo một tài khoản riêng chỉ có quyền trên database đó. Đừng đưa tài khoản quản trị cho app.
Tách mật khẩu ra file .env
Bạn để ý là mật khẩu không được ghi thẳng trong file Compose. File Compose thường được đưa lên Git cùng code, còn file .env thì không. Vì vậy mật khẩu nằm trong .env. Cách này chỉ tách mật khẩu ra khỏi file Compose. Bản thân file .env vẫn chứa mật khẩu ở dạng văn bản thuần, nên bạn phải giữ nó ngoài Git và ngoài Image.
Compose đọc file .env nằm cùng thư mục. Nó thay ${DB_PASSWORD} bằng giá trị trong đó rồi mới đưa cho các Container. Cách app đọc biến môi trường đã được giải thích ở bài viết Dockerfile. Tạo file .env với nội dung:
DB_PASSWORD=mat-khau-vi-du
mat-khau-vi-du chỉ là mật khẩu minh họa, khi làm thật bạn hãy đổi sang mật khẩu mạnh. Vì cả hai service cùng dùng mật khẩu này nên bạn chỉ cần khai báo một lần.
Để mật khẩu không lên Git, bạn thêm .env vào .gitignore. Nếu thư mục chưa có file .gitignore, bạn tạo file đó với một dòng duy nhất:
.env
Về phía Image thì bạn không cần lo thêm. File .dockerignore ở bài Dockerfile đã có dòng .env, nên lệnh COPY . . không chép file này vào Image. Nếu bạn bỏ qua file .dockerignore, mật khẩu sẽ lọt vào Image. Hãy kiểm tra lại file đó trước khi build.
Chạy, kiểm tra và dừng
Trước khi khởi động, bạn kiểm tra file Compose viết đã đúng chưa:
docker compose config -q
Lệnh này chỉ kiểm tra cú pháp và việc thay biến môi trường, không khởi động gì cả. Nếu nó không báo lỗi thì bạn chạy các lệnh sau ngay trong thư mục dự án:
docker compose up -d --build # build và khởi động ở chế độ chạy nền
docker compose ps # xem trạng thái các container
docker compose logs -f web # xem log của app (Ctrl+C để thoát)
Trong khối lệnh trên, up tạo và khởi động các Container đã mô tả trong file. -d chạy nền, để cửa sổ lệnh không bị giữ bởi tiến trình đang chạy. --build build lại Image trước khi khởi động. ps liệt kê trạng thái các Container. logs -f web hiện log của app theo thời gian thực, vì web là tên service. Bấm Ctrl+C để thoát khỏi chế độ xem log.
Sau khi chạy, docker compose ps phải liệt kê cả hai service web và db đang chạy. Log của web phải có dòng App chạy ở cổng 3000. Nếu ps không hiện đủ hai service, hãy xem log của service còn thiếu để biết nó dừng ở đâu.
Bạn mở localhost:3000, lần này bạn sẽ thấy lời chào kèm giờ lấy từ MySQL. Điều đó nghĩa là app đã kết nối được với database. Nếu lần đầu trang báo Chưa kết nối được database: ..., MySQL chưa khởi động xong: bạn đợi rồi tải lại trang. App ví dụ kết nối lại database mỗi lần có yêu cầu, nên tải lại là đủ. Với app thật, bạn cần cơ chế thử lại hoặc healthcheck (xem mục lỗi bên dưới).
Dừng hệ thống
Khi làm xong và muốn dừng cả hệ thống, bạn chạy lệnh sau ngay trong thư mục dự án:
docker compose down # dừng và xóa container, giữ lại volume
Sau khi docker compose down, dữ liệu vẫn nằm trong Volume. Riêng docker compose down -v thì khác: lệnh này xóa luôn Volume, tức là mất dữ liệu. Chỉ dùng nó khi bạn thật sự muốn làm lại từ đầu.
Khi sửa code, bạn không cần đụng tới database. Cứ sửa server.js như bình thường rồi chạy lại docker compose up -d --build. Compose sẽ build lại Image và tạo lại Container cho web. Container db vẫn chạy tiếp và dữ liệu trong Volume không mất, trừ khi bạn chạy docker compose down -v.
Lỗi thường gặp khi mới dùng Docker Compose
App chạy trước khi database sẵn sàng. Bạn mở localhost:3000 và trang báo Chưa kết nối được database: ... dù Container db đang chạy. Nguyên nhân là depends_on chỉ quyết định thứ tự khởi động, chứ không chờ MySQL sẵn sàng. App ví dụ kết nối lại database mỗi lần có yêu cầu, nên bạn chỉ cần đợi MySQL khởi động xong rồi tải lại trang. Với app thật, hãy dùng healthcheck như hướng dẫn ngay bên dưới.
Thụt lề YAML sai. Compose báo lỗi khi đọc file. YAML dùng khoảng trắng để thể hiện cấp bậc và cấm dùng phím Tab. Một phím Tab lẫn vào cũng đủ làm hỏng cấu trúc. Hãy kiểm tra file bằng lệnh docker compose config -q ở trên. Sau đó sửa các dòng sai thụt lề về đúng số khoảng trắng và chỉ dùng phím cách.
Chờ database sẵn sàng bằng healthcheck
Để Compose chỉ khởi động web khi MySQL sẵn sàng, hãy thêm healthcheck cho db và đổi depends_on của web. Chỉ hai chỗ này thay đổi, các dòng còn lại giữ nguyên:
condition: service_healthy: Compose chỉ tạo web sau khi db qua được bước kiểm tra. Nó không chỉ chờ Container db chạy.
test: lệnh Compose chạy bên trong db để kiểm tra. mysqladmin ping hỏi MySQL có đang hoạt động không. Mình dùng 127.0.0.1 thay cho localhost, vì lần khởi tạo đầu MySQL chạy tạm một máy chủ chỉ nhận kết nối nội bộ. Địa chỉ này giúp phép kiểm tra không báo sẵn sàng quá sớm.
interval, timeout, retries: cứ 10 giây kiểm tra một lần, mỗi lần chờ tối đa 5 giây. Nếu thất bại 5 lần liên tiếp, db bị coi là lỗi (unhealthy).
start_period: 30s: trong 30 giây đầu, các lần kiểm tra thất bại chưa tính vào số lần thử lại. Nhờ vậy MySQL có thời gian khởi tạo.
Chạy lại docker compose up -d rồi docker compose ps. Cột STATUS của db hiện (healthy) khi MySQL đã sẵn sàng.
Câu hỏi thường gặp
Docker Compose có thay thế Docker không?
Không. Compose vẫn dùng Docker để chạy Container. Nó chỉ giúp bạn mô tả và điều khiển nhiều Container cùng lúc bằng một file.
Có dùng Docker Compose cho môi trường production được không?
Có thể, nhưng bài này chỉ dùng mật khẩu minh họa và cấu hình cho máy của bạn. Muốn đưa lên production, bạn cần tách riêng bí mật khỏi code, sao lưu Volume định kỳ và theo dõi log. Những việc này nằm ngoài phạm vi bài này.
Đổi mật khẩu trong .env mà MySQL vẫn dùng mật khẩu cũ?
Đúng vậy, nếu Volume db-data đã có dữ liệu từ lần chạy trước. Các biến MYSQL_ROOT_PASSWORD và MYSQL_DATABASE chỉ có tác dụng khi MySQL khởi tạo dữ liệu lần đầu. Muốn dùng mật khẩu mới, hãy tạo lại Volume bằng docker compose down -v rồi chạy lại. Nhớ rằng lệnh này xóa hết dữ liệu cũ.
Bước tiếp theo
Hãy chạy docker compose stop db, rồi mở lại localhost:3000 để thấy app báo Chưa kết nối được database. Sau đó chạy docker compose start db, đợi vài giây và tải lại trang. App hoạt động trở lại, và dữ liệu vẫn còn nguyên trong Volume.
Ở bài tiếp theo, mình sẽ giới thiệu các lệnh Docker hay dùng nhất. Bài đó cũng nói cách gỡ lỗi khi Container không chạy như mong đợi: Các lệnh Docker hay dùng và lỗi thường gặp.
Nguồn tham khảo
Các liên kết dưới đây đã được kiểm chứng ngày 05/11/2026:
Bạn có thể sử dụng tài khoản Google để bình luận. Google chỉ chia sẻ tên và địa chỉ email đã xác minh để hiển thị tên của bạn. Bạn có thể đăng xuất bất cứ lúc nào.
Ở bài trước, shop online nhỏ của chúng ta có bốn phần việc: tài khoản, sản phẩm, giỏ hàng cùng đơn hàng, và email xác nhận. Giả sử bạn đã tách chúng thành bốn service. Lúc này một câu hỏi rất thực tế xuất hiện. Khi khách bấm “Đặt hàng”, service đơn hàng làm sao biết...
Sau khi cài Tailscale và kết nối các thiết bị xong, bước tiếp theo là quản lý tailnet (mạng riêng của bạn) cho an toàn hơn. Bài này đi qua 5 việc nên làm: kiểm soát máy nào được vào mạng, quản lý khóa xác thực, giới hạn quyền truy cập giữa các máy, dùng exit...
Bình luận
Bạn có thể sử dụng tài khoản Google để bình luận. Google chỉ chia sẻ tên và địa chỉ email đã xác minh để hiển thị tên của bạn. Bạn có thể đăng xuất bất cứ lúc nào.
Đăng nhập bằng GoogleChưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!