Microservice là gì? Khi nào nên dùng và khi nào chưa nên
Microservice là gì, khác monolith ở đâu, được gì và mất gì khi tách? Giải thích qua một shop online nhỏ và chốt khi nào chưa nên dùng.
Ở bài trước, shop online nhỏ của chúng ta có bốn phần việc: tài khoản, sản phẩm, giỏ hàng cùng đơn hàng, và email xác nhận. Giả sử bạn đã tách chúng thành bốn service. Lúc này một câu hỏi rất thực tế xuất hiện. Khi khách bấm “Đặt hàng”, service đơn hàng làm sao biết giá sản phẩm? Và làm sao nó báo cho service email gửi thư?
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu hai cách gọi nhau phổ biến giữa các service (REST và hàng đợi tin nhắn). Chúng ta cũng bàn về vai trò của API gateway và cách chọn cách nào cho từng tình huống.
Tóm tắt nhanh
- REST: Một service gửi yêu cầu đến service khác và nhận lại phản hồi trực tiếp sau khi yêu cầu được xử lý.
- Hàng đợi tin nhắn (Message Queue): Service gửi thông điệp vào hàng đợi rồi tiếp tục công việc mà không cần chờ phản hồi. Service nhận sẽ lấy thông điệp ra xử lý khi sẵn sàng.
- Cần câu trả lời ngay thì dùng REST. Chỉ cần báo “việc đã xảy ra” thì dùng hàng đợi.

Khi một service cần dữ liệu của service khác, cách đơn giản nhất là gửi qua HTTP, thường gọi là REST API. Bạn đã gặp cách gọi này nếu từng dùng API trên trình duyệt. Nếu chưa, bài về API giải thích kỹ hơn.
Trong shop online, service đơn hàng muốn biết giá của sản phẩm số 42. Nó phải gửi một request đến service sản phẩm và chờ kết quả:
curl http://san-pham/products/42
Lệnh này gọi service tên san-pham (tên minh họa) và xin thông tin sản phẩm 42. Kết quả mong đợi là một đoạn JSON bao gồm giá và tên sản phẩm.
Ưu điểm của REST là dễ hiểu và dễ thử, vì bạn có thể gọi bằng curl như trên. Nhược điểm nằm ở chữ “chờ”. Nếu service sản phẩm chậm hoặc đang lỗi, service đơn hàng bị kẹt theo. Lỗi cứ thế lan dần từ service này sang service khác. Vì vậy, mỗi lời gọi cần một giới hạn thời gian chờ (timeout). Bạn cũng cần kế hoạch cho trường hợp không có câu trả lời.
Có những việc không cần câu trả lời ngay. Sau khi đơn hàng được tạo, service đơn hàng chỉ cần thông báo “đơn 1001 vừa được tạo” để email được gửi. Khách không phải ngồi chờ thư gửi xong mới thấy được trang “Đặt hàng thành công”.

Với kiểu việc này, người ta dùng hàng đợi tin nhắn (message queue). Service đơn hàng đặt một thông điệp vào hàng đợi rồi làm việc tiếp. Service email lấy thông điệp ra và xử lý khi sẵn sàng. Công cụ làm hàng đợi thường gặp là RabbitMQ hoặc Kafka. Bạn chưa cần biết chi tiết, chỉ cần nắm ý tưởng ở đây.
Điểm lợi nhất là hai bên không phụ thuộc nhau về thời điểm. Nếu service email tạm sập, thông điệp vẫn nằm trong hàng đợi. Nó được xử lý sau khi service chạy lại, còn web vẫn nhận đơn bình thường. Đổi lại, bạn có thêm một thành phần phải vận hành. Kết quả cũng đến chậm hơn: email có thể đến sau vài giây chứ không phải ngay lập tức.
Dùng REST khi bên gọi cần câu trả lời để làm tiếp. Dùng hàng đợi khi bên gọi chỉ cần báo một việc đã xảy ra.
Trình duyệt hay app điện thoại không nên gọi thẳng từng service, vì khi đó chúng phải biết địa chỉ của cả bốn nơi. Thay vào đó, người ta đặt một API gateway ở phía trước, đóng vai quầy lễ tân. Mọi request từ bên ngoài đi vào một địa chỉ duy nhất. Sau đó gateway chuyển đến service phù hợp.
Với shop online, request đến /products được chuyển cho service sản phẩm, còn /orders đến service đơn hàng. Gateway cũng là nơi hợp lý để kiểm tra đăng nhập một lần, thay vì để mỗi service tự làm.
Quy tắc nhanh: hỏi xem bên gọi có cần câu trả lời để làm tiếp hay không.
| Tình huống | Cách chọn | Lý do |
|---|---|---|
| Đơn hàng cần giá sản phẩm | REST | Phải có giá mới tạo được đơn |
| Gửi email xác nhận sau khi đặt hàng | Hàng đợi | Khách không cần chờ email gửi xong |
| Trừ kho sau khi đặt hàng | Hàng đợi | Có thể xử lý sau vài giây; cần thao tác bù nếu thất bại |
| Trình duyệt gọi vào hệ thống | API gateway | Một địa chỉ duy nhất cho bên ngoài |
Hãy bắt đầu bằng REST cho mọi chỗ cần câu trả lời. Chỉ thêm hàng đợi khi bạn gặp tình huống cụ thể mà cách chờ làm chậm hoặc làm hỏng trải nghiệm. Thêm hàng đợi sớm quá chỉ làm bạn phải vận hành thêm một thứ khi chưa cần.
Hãy lấy bản vẽ các phần của app từ bài trước, rồi ghi lên mỗi đường nối hai chữ “hỏi” hoặc “báo”. Đường nào là “hỏi” thì dùng REST. Đường nào là “báo” thì là ứng viên cho hàng đợi. Khi đã có bản vẽ, bạn sẵn sàng sang phần thực hành. (Sắp ra mắt) sẽ giới thiệu công cụ để chạy nhiều service như thế này.
Có thể, nhưng không nên nếu bạn muốn chúng độc lập. Khi dùng chung, một service đổi cấu trúc bảng có thể làm hỏng service kia. Bạn cũng mất lợi ích triển khai riêng. Microservice thường để mỗi service giữ dữ liệu của mình. Các service trao đổi qua API hoặc hàng đợi.
Không. Hai cách giải quyết hai loại việc khác nhau. Hàng đợi không trả câu trả lời ngay, nên không thay được lời gọi cần kết quả để làm tiếp.
Bên gọi cần có giới hạn thời gian chờ và một cách xử lý khi không nhận được kết quả, ví dụ hiện thông báo thử lại. Fowler và Lewis cũng nhấn mạnh điều này: ứng dụng microservice phải chịu được lỗi của service khác.
Nguồn tham khảo (kiểm tra ngày 14/11/2026)
Bình luận
Bạn có thể sử dụng tài khoản Google để bình luận. Google chỉ chia sẻ tên và địa chỉ email đã xác minh để hiển thị tên của bạn. Bạn có thể đăng xuất bất cứ lúc nào.
Đăng nhập bằng GoogleChưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!